ដោយ ទីន ហ្សាការីយ៉ា
2018-12-10
លោកនាយកគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន (ឆ្វេង) និងប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក កឹម សុខា។ RFA
Photo: RFA
មេដឹកនាំរបបក្រុងភ្នំពេញ និងប្រធានគណបក្សប្រឆាំង ផ្ញើសារអបអរសាទរទិវាសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ១០ ធ្នូ ខួបលើកទី៧០ នេះ ក្នុងន័យខុសគ្នា។ លោក ហ៊ុន សែន លើកឡើងថា សព្វថ្ងៃ ប្រជាពលរដ្ឋមានសិទ្ធិសេរីភាពពេញលេញ ដែលសិទ្ធិទាំងនោះ ធ្វើអោយប្រទេសកម្ពុជាមានភាពរីកចម្រើនជឿនលឿន។ ចំណែកលោក កឹម សុខា វិញ លើកឡើងថា បើមនុស្សម្នាក់ៗ គ្មានសិទ្ធិមូលដ្ឋានទេ សន្តិភាព ការអភិវឌ្ឍ និងការបង្រួបបង្រួមជាតិ ក៏មិនអាចមាននិរន្តរភាពដែរ។
មេដឹកនាំរបបក្រុងភ្នំពេញ លោក ហ៊ុន សែន បង្ហោះសារអបអរសាទរខួបលើកទី៧០ នៃទិវាសិទ្ធមនុស្សអន្តរជាតិ នៅថ្ងៃទី១០ ធ្នូ ដោយប្រៀបធៀបសិទ្ធិសេរីភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងរបបដឹកនាំរបបលោកនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ទៅនឹងរបបខ្មែរក្រហមកាលពី ៤០ឆ្នាំមុន។
លោក ហ៊ុន សែនលើកឡើងថា ដោយសារតែប្រជាពលរដ្ឋមានសិទ្ធិសេរីភាពបែបនេះហើយ បានធ្វើអោយប្រទេសជាតិរីកចម្រើនទៅមុខ និងប្រកបដោយសន្តិភាព។
ចំណែកសាររបស់ប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក កឹម សុខា ដែលបង្ហោះលើទំព័រហ្វេសប៊ុក កាលពីថ្ងៃទី៩ ធ្នូ ចូលរួមអបអរសាទរទិវាសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ ១០ ធ្នូ សរសេរថា សិទ្ធិមនុស្សគឺជាគ្រឹះនៃជីវិតរបស់មនុស្សគ្រប់រូប បើមនុស្សម្នាក់ៗគ្មានសិទ្ធិមូលដ្ឋានទេ សន្តិភាព អភិវឌ្ឍន៍ និងការបង្រួបបង្រួមជាតិក៏មិនអាចមាននិរន្តរភាពដែរ។
ក្នុងសាររបស់មេបក្សប្រឆាំង ដែលត្រូវរបបក្រុងភ្នំពេញកំពុងដាក់ឃុំក្នុងផ្ទះ និងដកសិទ្ធិធ្វើនយោបាយសរសេរបញ្ជាក់ទៀតថា៖ «ដើម្បីឲ្យសង្គមជាតិមានសាមគ្គីភាព សន្តិភាព និងអភិវឌ្ឍន៍ លោកស្នើឱ្យ ខ្មែរគ្រប់រូបគួរបញ្ឈប់ការធ្វើឲ្យខ្មែរដូចគ្នាឈឺចាប់ ដោយចាប់ផ្ដើមពីការគោរពសិទ្ធិគ្នាទៅវិញទៅមក ដោយបង្កើតឲ្យមានបរិយាកាសសង្គមមួយ ដែលខ្មែរគ្រប់និន្នាការមានសិទ្ធិមូលដ្ឋាន ដូចជា សិទ្ធិរស់រានមានជីវិត សិទ្ធិតាំងទីលំនៅ ពិសេសគឺសិទ្ធិក្នុងការបញ្ចេញមតិយោបល់ និងចូលរួមកសាងសង្គមដោយគ្មានការភ័យខ្លាច និងរើសអើង។
ទាក់ទង និងសិទ្ធិមនុស្សនេះ លោក ហ៊ុន សែន សរសេរអះអាងថា ក្រោយពេលដែលប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានរំដោះពីរបបប្រល័យពូជសាសន៍ ប៉ុល ពត ពលរដ្ឋទទួលបានសិទ្ធិសេរីភាពពេញលេញឡើងវិញ រហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ លោកថា ប្រជាពលរដ្ឋអាចប្រកបការងារចិញ្ចឹមជីវិត ជ្រើសរើសជំនឿសាសនា និងបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងមេដឹកនាំដែលខ្លួនពេញចិត្តដោយសេរី គឺមិនដូចសម័យខ្មែរក្រហម ដែលបំបិទសិទ្ធិសេរីភាពមនុស្សទាំងអស់។
អ្នកវិភាគបញ្ហាសង្គម និងនយោបាយ បណ្ឌិត មាស នី លើកឡើងថា សិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជានាបច្ចុប្បន្ននេះ មិនគួរយកទៅប្រៀបធៀបនឹងរបបខ្មែរក្រហមទេ ព្រោះសម័យនោះ គឺមិនមានសិទ្ធិមនុស្សឡើយ។ លោក មាស នី យល់ថា របបក្រុងភ្នំពេញ គួរផ្ដោតលើការលើកកម្ពស់សិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ឲ្យស្របទៅតាមសូចនាករនៃការគោរពសិទ្ធិមនុស្សជាសកល របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។ ចំពោះសារអ្នកនយោបាយខ្មែរ ដែលយល់ខុសគ្នាអំពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្ស អ្នកវិភាគរូបនេះ យល់ថា នោះអាចជាសញ្ញានៃការបែកបាក់ជាតិ៖ «ដើម្បីដោះស្រាយនូវវិបត្តិសិទ្ធិមនុស្ស ការគោរពសិទ្ធិមនុស្សក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើង ដើម្បីឲ្យយើងអាច រស់នៅបានសុខដុមរមនាបានទាំងអស់គ្នា គឺមានតែការផ្សះផ្សាជាតិហ្នឹងឡើងវិញទេ។ ប៉ុន្តែដរាបណា យើងនៅតែមានការបាក់បែកគ្នា អ្នកខ្លាំងនៅតែជាន់កអ្នកខ្សោយ អ្នកខ្សោយនៅតែជាអ្នករងគ្រោះ យើងមិនអាចនិយាយបានថា ការគោរពសិទ្ធិមនុស្សនោះ បានប្រព្រឹត្តទៅបានដោយល្អ អត់អាចថាបានទេ»។
របបលោក ហ៊ុន សែន ថ្វីត្បិតតែមួយរយៈចុងក្រោយនេះ បានប្រកាសឲ្យបើកចំហសិទ្ធិសេរីភាព និងបើកឱកាសអង្គការសង្គមស៊ីវិលឲ្យបានពេញលេញ ក្នុងគោលបំណងលើកកម្ពស់សិទ្ធិសេរីភាពពង្រឹងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ នីតិរដ្ឋ នៅខណៈរបបនេះកំពុងប្រឈមនឹងការដាក់ទណ្ឌកម្មពីសហភាពអឺរ៉ុប និងការថ្កោលទោសពីប្រទេសលោកសេរីនោះ។ ក៏ប៉ុន្តែការប្រកាសអំពីការអះអាងលើការស្ដារប្រជាធិបតេយ្យ និងការគោរពសិទ្ធិមនុស្សនេះ ការអនុវត្តជាក់ស្ដែងវិញ របបក្រុងភ្នំពេញមិនបានអនុវត្តដូច ដែលក្រសួងការបរទេស និងក្រសួងមហាផ្ទៃបានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ឡើយ។
របាយការណ៍របស់អង្គការសិទ្ធិមនុសុ្ស លីកាដូ ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី១០ ធ្នូនេះ ឲ្យដឹងថា ប្រជាពលរដ្ឋជាង ៧.០០០នាក់ នៅរាជធានី និងខេត្តចំនួន ១៣ បានជួបជុំគ្នា ដើម្បីប្រារព្ធទិវាសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ ដែលបានចាប់ផ្ដើមពីថ្ងៃទី៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៨ មក ក៏ប៉ុន្តែត្រូវបានអាជ្ញាធរហាមឃាត់មិនឲ្យហែក្បួនឡើយ។ រីឯនៅរាជធានីភ្នំពេញវិញ សាលារាជធានីភ្នំពេញក៏ហាមឃាត់ការហែក្បួននៃថ្ងៃទិវាសិទ្ធិមនុស្សនាព្រឹកទី១០ ធ្នូនេះដែរ ប៉ុន្តែការប្រារព្ធទិវានេះនៅតែអាចប្រព្រឹត្តទៅបាន ទោះបីជាមានកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធជាច្រើន ត្រូវបានដាក់ពង្រាយនៅទីតាំងប្រារព្ធទិវា។ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធពាក់មួកការពារសុវត្ថិភាពទាំងនោះ គឺមានចំនួនច្រើនជាងអ្នកចូលរួមប្រារព្ធទិវាសិទ្ធិមនុស្សទៅទៀត ដែលត្រូវបានដាក់ពង្រាយនៅព័ទ្ធជុំវិញទីតាំងប្រារព្ធទិវាសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិនេះ។
ជុំវិញស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា ក្នុងកំឡុងពេលជាង ៣០ឆ្នាំមកនេះ ប្រធានគ្រប់គ្រងការិយាល័យឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សនៃអង្គការលីកាដូ លោក អំ សំអាត សង្កេតឃើញថា របបក្រុងភ្នំពេញនៅមិនទាន់គោរពសិទ្ធិមនុស្សបានពេញនៅឡើយទេ ទោះបីជាសិទ្ធិនេះ ត្រូវបានចែងនិងការពារដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិស្ដីពីសិទ្ធិមនុស្ស ដែលកម្ពុជាព្រមផ្ដល់សច្ចាប័នឱ្យក៏ដោយ។ លោក អំ សំអាត យល់ថា សិទ្ធិជាមូលដ្ឋានរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដូចជាសិទ្ធិនៃការជួបជុំ ការប្រមូលផ្ដុំ ការសម្ដែងមតិ និងសិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មានជាដើម ត្រូវបានអាជ្ញាធរនៅតែរឹតបន្តឹង ដោយសារស្ថានភាពនយោបាយនៅមានភាពចម្រូងចម្រាស៖ «សិទ្ធិទាំងអស់ហ្នឹងដែលយើងឃើញថា វារងនៅការធ្លាក់ចុះ ល្អប្រសើរទៅតាមស្ថានភាពនយោបាយ។ អញ្ចឹងហើយ បានជាយើងឃើញថា ក្រោយពីការបោះឆ្នោតម្ដងៗ ហ្នឹង គឺមានការរិះគន់ពីសហគមន៍អន្តរជាតិ ទាក់ទងនឹងបញ្ហាស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សមានការធ្លាក់ចុះហ្នឹង។ ហើយជាពិសេស នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៧ ២០១៨ សម្រាប់សហគមន៍អន្តរជាតិ រហូតគេដាក់លក្ខខណ្ឌឲ្យកម្ពុជាយើងស្ដារឡើងវិញ លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងការគោរពសិទ្ធិមនុស្សហ្នឹង»។
អង្គការសង្គមស៊ីវិលស្នើរបបក្រុងភ្នំពេញ គួរចែកឲ្យដាច់រវាងសិទ្ធិមនុស្ស និងនយោបាយ ដោយធ្វើយ៉ាងណា ធានាឲ្យបានស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា នៅជាប្រក្រតី ទោះបីជាមានការប្រែប្រួលស្ថានការណ៍នយោបាយយ៉ាងណាក្ដី។ ក្រៅពីនេះ អង្គការសង្គមស៊ីវិល យល់ថា របបក្រុងភ្នំពេញ គួរពិចារណា ក្នុងការស្ដារបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សនិងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាឲ្យបានល្អប្រសើរឡើងវិញ ដើម្បីបញ្ចៀសការរិះគន់ និងការការទណ្ឌកម្ម ពីសហគមន៍អន្តរជាតិ។
អ្នកវិភាគលើកឡើងថា របបលោក ហ៊ុន សែន អះអាងពីការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស គ្រាន់តែជាការបំភ័ន្តភ្នែកប្រជាពលរដ្ឋ និងសហគមន៍អន្តរជាតិតែប៉ុណ្ណោះ ហើយការលើកឡើងពីការប្រៀបធៀបទៅនឹងរបបខ្មែរក្រហមនេះ គឺដើម្បីបង្ហាញថា របបបច្ចុប្បន្នមានសិទ្ធិសេរីភាព ក៏ប៉ុន្តែប្រព័ន្ធដឹកនាំរបស់របបលោក ហ៊ុន សែន ជាង ៣០ឆ្នាំមកនេះ មិនខុសប៉ុន្មានពីរបបខ្មែរក្រហមឡើយ ដែលរបបនេះ បង្កើតឲ្យមានប្រព័ន្ធតាមដាន រឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាព គាបសង្កត់ លាបពណ៌ ក្រុមដែលប្រឆាំងខ្លួនថា ជាក្រុមឧទ្ទាម ក្រុមបដិវត្តន៍ពណ៌ជាដើម។
ប្រទេសកម្ពុជា បានទទួលស្គាល់ និងគោរពសិទ្ធិមនុស្សដូចមានចែងនៅក្នុងធម្មនុញ្ញនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ សេចក្ដីប្រកាសជាសកលស្ដីពីសិទ្ធិមនុស្ស កតិកាសញ្ញា និងសន្ធិសញ្ញាទាំងឡាយ ដែលទាក់ទងទៅនឹងសិទ្ធិមនុស្ស ស្រ្តី និងកុមារ។ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់រូបមានសិទ្ធិស្មើគ្នាចំពោះមុខច្បាប់ មានសិទ្ធិសេរីភាព និងកាតព្វកិច្ចដូចគ្នា ដោយឥតប្រកាន់ពូជសាសន៍ ពណ៌សំបុរ ភេទ ភាសា ជំនឿសានា និន្នាការនយោបាយ ដើមកំណើតជាតិ ឋានៈសង្គម ធនធាន ឬស្ថានភាពដទៃទៀតឡើយ៕
No comments:
Post a Comment