ដោយ មួង ណារ៉េត
2019-01-17
នាយកប្រតិបត្តិទទួលបន្ទុកកិច្ចការតំបន់អាស៊ីរបស់អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ (Human Rights Watch) លោក ប្រ៊ែដ អាដាម (Brad Adams) និងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន(ស្ដាំ)។
RFA
អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ ហៅកាត់ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ (Human Rights Watch) អំពាវនាវឲ្យប្រទេសម្ចាស់ជំនួយ ចាត់វិធានការម៉ឺងម៉ាត់ លើរបបលោក ហ៊ុន សែន រឿងរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យ។
អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ អំពាវនាវឲ្យសហគមន៍អន្តរជាតិ ដែលជាម្ចាស់ជំនួយ ដាក់ទណ្ឌកម្មលើរបបលោក ហ៊ុន សែន បែបនេះ ដោយសារតែអង្គការនេះ រកឃើញថា របបនេះបានរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និងបំផ្លាញប្រជាធិបតេយ្យធ្ងន់ធ្ងរ។ ម្យ៉ាងទៀត ក្រោយព្រឹត្តិការណ៍ថ្ងៃទី២៩ កក្កដា ដែលសង្គមស៊ីវិលចាត់ទុកជា ការបោះឆ្នោតក្លែងក្លាយនោះ របបលោក ហ៊ុន សែន មិនត្រឹមតែមិនបានស្ដារស្ថានភាពអាក្រក់នេះ ឡើងវិញប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែ ថែមទាំងបន្តបង្ក្រាបសំឡេងប្រឆាំង កាន់តែធ្ងន់ជាមុនថែមទៀត។
របាយការណ៍ពិភពលោកឆ្នាំ២០១៩ របស់អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ Human Rights Watch ដែលចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី១៧ ខែ មករានេះ រកឃើញទៀតថា កាលពីឆ្នាំ២០១៨ កន្លងទៅនេះ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានបង្កើនចំណាត់ការបង្ក្រាបសំឡេងបក្សប្រឆាំង បង្ក្រាបប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស មេដឹកនាំសហជីពកម្មករ និងសកម្មជនដទៃទៀត។ ប្រព័ន្ធតុលាការកម្ពុជា ដែលក្លាយជាឧបករណ៍នយោបាយ និងជាស្ថាប័នពុករលួយ ត្រូវបានអាជ្ញាធរនៃរបបនេះ យកមកប្រើប្រាស់ទាំងបំពាន ដើម្បីធ្វើទុក្ខបុកម្នេញសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស និងអ្នកដែលមានគំនិតផ្ទុយពីបក្សកាន់អំណាច។
នាយកប្រតិបត្តិទទួលបន្ទុកកិច្ចការតំបន់អាស៊ី របស់អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ លោក ប្រ៊ែដ អាដាម (Brad Adams) ថ្លែងថា៖ «បំណងនៃស្មារតីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១ ដែលចង់ឃើញកម្ពុជាមានប្រជាធិបតេយ្យ និង ការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស ត្រូវបានលោក ហ៊ុន សែន សម្លាប់បាត់ទៅហើយ»។ លោក ប្រ៊ែដ អាដាម បន្តថា ស្របពេលដែលរបបនេះ បំពានស្មារតីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងយ៉ាងដំណំបែបនេះទៅហើយ ប្រទេសដែលជាហត្ថលេខីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងនេះខ្លះ បែរជាឈរឱបដៃមើលទៅវិញ។
លោក ប្រ៊ែដ អាដាម សង្កត់ធ្ងន់លើប្រទេសចិន ដែលបានគាំទ្ររបបលោក ហ៊ុន សែន ក្នុងស្ថានភាព ដែលរបបនេះ កំពុងរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និងបំផ្លាញប្រជាធិបតេយ្យ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ប្រទេសចិន បោះទុនវិនិយោគនៅកម្ពុជារាប់ពាន់លានដុល្លារ ដោយមិនឈឺក្បាល អំពីបញ្ហារំលោភសិទ្ធិមនុស្សនេះឡើយ។
ទោះបីជាប្រទេសចិនកុម្មុយនិស្ត ដែលជាប្រទេសហត្ថលេខីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស មិនខ្វល់ខ្វាយរឿងបំផ្លាញប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏ប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពអឺរ៉ុប បានចាត់វិធានការម៉ឺងម៉ាត់ជាបណ្តើរៗហើយ ទៅលើរបបលោក ហ៊ុន សែន។
រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក បានដាក់សម្ពាធឲ្យរបបលោក ហ៊ុន សែន ឲ្យស្ដារសិទ្ធិមនុស្សឡើងវិញ ដោយអនុវត្តច្បាប់ដាក់ទណ្ឌកម្មលើបុគ្គល ឬ ច្បាប់ Global Magnitsky Act និងបិទទិដ្ឋាការមន្ត្រីរបបនេះ រួមទាំងផ្តាច់ជំនួយទាំងអស់ លើកលែងតែជំនួយមនុស្សធម៌។ ចំណែកឯសហភាពអឺរ៉ុប ក៏បានផ្តាច់ជំនួយ ដែលធ្លាប់ផ្ដល់ដល់គ.ជ.ប និងបានចាប់ផ្តើមនីតិវិធីផ្លូវការ ដើម្បីការអនុគ្រោះពន្ធ EBA ពីរបបនេះដែរ។
ក្នុងន័យនេះ លោក ប្រ៊ែដ អាដាម បញ្ជាក់បន្ថែមថា “ទាំងសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពអឺរ៉ុប សុទ្ធតែបានបង្ហាញភាពឈានមុខគេ ក្នុងការដាក់ទណ្ឌកម្មរបបលោក ហ៊ុន សែន ដើម្បីទាមទារឲ្យរបបនេះស្ដារសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញ”។ លោកក៏បានអំពាវនាវ ឲ្យរដ្ឋាភិបាលទាំងអស់នៅលើពិភពលោក ដែលផ្តល់ជំនួយដល់កម្ពុជា ត្រូវតែធ្វើតាមសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពអឺរ៉ុប ក្នុងការដាក់ទណ្ឌកម្មនេះ ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាឲ្យលោក ហ៊ុន សែន ទទួលខុសត្រូវចំពោះការណ៍ដែលលោកបានប្រព្រឹត្តិបំពានច្បាប់។
អាស៊ីសេរី មិនទាន់អាចសុំការបំភ្លឺ ពីមន្ត្រីនាំពាក្យរបបលោក ហ៊ុន សែន បាននៅឡើយទេនៅពេលនេះ។ ចំណែកឯមន្ត្រីនាំពាក្យបក្សកាន់អំណាច គឺលោក សុខ ឥសាន ក៏មិនទាន់ផ្ដល់ការឆ្លើយតបណាមួយ ចំពោះរឿងនេះបាននៅឡើយដែរ ដោយលោកអះអាងថា បញ្ហាសុខភាពរបស់លោក មិនទាន់អំណោយផលល្អនៅឡើយ។
ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី របបលោក ហ៊ុន សែន បានប្រកែកថា របបនេះមិនបានរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និង បំផ្លាញប្រជាធិបតេយ្យនោះឡើយ។ របបនេះ ធ្លាប់អះអាងថា ការចាប់ខ្លួនប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិលោក កឹម សុខា ដាក់ពន្ធនាគារ និងក្រោយមក យកមកឃុំឃាំងក្នុងផ្ទះ ការរម្លាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ការហាមឃាត់សិទ្ធិនយោបាយមន្ត្រីបក្សប្រឆាំង ១១៨រូប ការបណ្តេញអង្គការសង្គមស៊ីវិល ការបិទប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ ការប្តឹងប្រធានសហជីពកម្មករ និងការចាប់សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សដាក់ពន្ធនាគារ និងការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍បោះឆ្នោត ដោយផាត់ចោលបក្សប្រឆាំងទាំងស្រុងជាដើមនោះ គឺជាការអនុវត្តតាមគោលការណ៍នីតិរដ្ឋ។
ទោះរបបនេះបកស្រាយយ៉ាងណា ក៏មជ្ឈដ្ឋានជាតិ និងសហគមន៍អន្តរជាតិ នៅតែរកឃើញថា របបនេះរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និងបំផ្លាញប្រជាធិបតេយ្យធ្ងន់ធ្ងរ និងទាមទារឲ្យស្ដារស្ថានភាពនេះឡើងវិញ ដើម្បីនាំកម្ពុជា ឲ្យវិលទៅរកគន្លងប្រជាធិបតេយ្យតាមស្មារតី នៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ដែលកម្ពុជាបានសច្ចាថា អនុវត្តតាមនោះ។
អ្នកវិភាគបានព្រមានរបបលោក ហ៊ុន សែន រួចទៅហើយ ថា បើរបបនេះ នៅតែចចេសមិនព្រមស្ដារសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញទេ ទណ្ឌកម្មបន្ថែមនឹងធ្លាក់ស្រោចមកលើរបបនេះ នៅពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះ ជាក់ជាមិនខាន ហើយអ្នកដែលទទួលខុសត្រូវចំពោះបញ្ហានេះ គឺលោក ហ៊ុន សែន៕
No comments:
Post a Comment