ដោយ មាន ឫទ្ធិ
2022-02-08
លោក ហ៊ុន សែន និងលោក ចូ បៃដិន (Joe Biden) ប្រធានាធិបតីអាមេរិក។
រូប៖ AKP
មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាសម្ដែងមោទនភាពដែលលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ត្រូវបានសហរដ្ឋអាមេរិកអញ្ជើញឱ្យទៅចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលពិសេស អាស៊ាន-អាមេរិក ដែលអាចប្រព្រឹត្តទៅនៅសេតវិមានប្រធានាធិបតី (White House) នៅរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតុន (White House) នាពេលខាងមុខនេះ។ ក៏ប៉ុន្តែ ក្រុមអ្នកវិភាគយល់ថា បើកុំតែកម្ពុជាធ្វើជាប្រធានប្តូរវេនអាស៊ាន ឬដើម្បីក្របខ័ណ្ឌតំបន់នោះទេ នោះសហរដ្ឋអាមេរិកក៏នឹងមិនអញ្ជើញមេដឹកនាំដែលមានប្រវត្តិរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យរូបនេះ ជាលក្ខណៈទ្វេភាគី ឬក្នុងទំនាក់ទំនងរដ្ឋនិងរដ្ឋនោះដែរ ជាពិសេសស្របពេលដែលសហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងដាក់ទណ្ឌកម្មលើមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាជាបន្តបន្ទាប់។
បើទោះបីជាគិតរហូតមកទល់ពេលនេះ គេនៅមិនទាន់ប្រាកដនៅឡើយថា តើកិច្ចប្រជុំកំពូលពិសេសអាស៊ាន-អាមេរិកនេះ អាចនឹងត្រូវធ្វើឡើងនៅពេលណា និងនៅទីកន្លែងណាជាក់លាក់ក៏ដោយ ក៏មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានឆ្លៀតឱកាសប្រើប្រាស់លិខិតដំបូងរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក យកមកឃោសនាសម្ដែងមោទនភាពរបស់កម្ពុជា ខណៈទណ្ឌកម្មដែលអាមេរិកដាក់មកលើមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានៅមិនបាត់ចំហាយក្តៅនៅឡើយផងនោះ។
មន្ត្រីកម្ពុជាដែលធ្លាប់តែប្រើប្រាស់វោហាស័ព្ទប្រឆាំងអាមេរិក និងថ្លែងកោតសរសើរមិត្តដែកថែបចិនមិនដាច់ពីមាត់នោះ ឥឡូវនេះលោកប្រកាសថា ការអញ្ជើញរបស់អាមេរិកនេះជាមោទនភាពរបស់កម្ពុជា។
មន្ត្រីនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាលោក ផៃ ស៊ីផាន ថ្លែងក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃទី៨ ខែកុម្ភៈ ដោយអះអាងថា នេះគឺជាលើកទីមួយហើយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជាដែលសហរដ្ឋអាមេរិកអញ្ជើញមេដឹកនាំកម្ពុជាឱ្យទៅចូលរួមប្រជុំដល់សេតវិមានរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក។ លោកបន្តថា នេះគឺជាមោទនភាពមួយរបស់កម្ពុជា៖ «ដូច្នេះនេះជាលើកទីមួយរបស់ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា ថ្នាក់ដឹកនាំកម្ពុជាតាំងពី១៩៥៣មក គឺកម្ពុជាមិនដែលមានថ្នាក់ដឹកនាំរបស់កម្ពុជាទៅចូលក្នុង White House [សេតវិមាន]នោះទេ។ នេះគឺជាលើកទីមួយជាមោទនភាពរបស់កម្ពុជាដែលមានថ្នាក់ដឹកនាំរបស់កម្ពុជាចូលទៅធ្វើកិច្ចការជាមួយប្រធានាធិបតីរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក»។
ការអះអាងរបស់មន្ត្រីនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលរូបនេះ ធ្វើឡើងនៅរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយរដ្ឋាភិបាលបានបញ្ចេញខ្លឹមសារទាំងស្រុងនៃលិខិតឆ្លើយឆ្លងរវាងប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោក ចូ បៃដិន (Joe Biden) និងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន។ បើតាមរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លិខិតរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិកនេះ ធ្វើឡើងតាំងពីពាក់កណ្តាលខែមករា គឺក្រោយពេលដែលលោក ហ៊ុន សែន ជម្នះទៅធ្វើទស្សនកិច្ចដ៏ចម្រូងចម្រាសទៅជួបមេដឹកនាំរបបសឹកភូមា។ លិខិតនោះ បញ្ជាក់ពីចេតនារបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិកក្នុងការអញ្ជើញក្រុមមេដឹកនាំអាស៊ានទាំងអស់ គឺមិនមែនតែលោក ហ៊ុន សែន ម្នាក់ឯងឡើយឱ្យមកចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលពិសេសអាស៊ាន-អាមេរិកនៅរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតុន នៅក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានខែខាងមុខទៀតនេះ ដោយមិនទាន់កំណត់កាលបរិច្ឆេទនៅឡើយ។
វិទ្យុអាស៊ីសេរី កំពុងទាក់ទងក្រសួងការបរទេសអាមេរិកនៅរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតុន ដើម្បីសុំការបញ្ជាក់បន្ថែមពីពេលវេលា និងទីកន្លែងជាក់លាក់នៃកិច្ចប្រជុំពិសេសនេះ។ ក៏ប៉ុន្តែ នៅពុំទទួលបានការឆ្លើយតបនៅឡើយគិតត្រឹមថ្ងៃទី៨ ខែកុម្ភៈ។
អ្នកជំនាញវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ និងកិច្ចការអន្តរជាតិលោក ឯម សុវណ្ណារ៉ា យល់ថា កម្ពុជាមិនគួរប្រញ៉ាប់បង្ហាញពីមោទនភាពនោះទេ ពីព្រោះនេះ គឺជាការអញ្ជើញទៅចូលរួមកិច្ចប្រជុំជាលក្ខណៈពហុភាគីសម្រាប់តំបន់ទាំងមូល មិនមែនសម្រាប់កម្ពុជាតែឯងនោះទេ៖ «បើយើងនិយាយនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌតំបន់ កម្ពុជាគឺជាប្រធានអាស៊ាន ហើយសហរដ្ឋអាមេរិកចង់បាននយោបាយមួយនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍នេះ គឺឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក។ ដូច្នេះហើយ វាគឺជាតំបន់មួយដែលត្រួតស៊ីគ្នារវាងយុទ្ធសាស្ត្រឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក ហើយនឹងគំនិតផ្តួចផ្តើម BRI របស់ចិន។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើក្នុងក្របខ័ណ្ឌទ្វេភាគី ខ្ញុំគិតថា កម្ពុជាពុំទាន់អាចប្រកូកប្រកាសថា ជាមោទនភាពសម្រាប់ក្នុងការដែលសហរដ្ឋអាមេរិកអញ្ជើញមេដឹកនាំកម្ពុជាទៅ White House ទេ ក្នុងលក្ខណៈទ្វេភាគី»។
មោទនភាពដែលមន្ត្រីកម្ពុជាលើកឡើងនេះ កើតមានឡើងក្នុងពេលដែលសហរដ្ឋអាមេរិកបានបន្តដាក់ទណ្ឌកម្មជាក់លាក់មកលើមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់កម្ពុជាជាបន្តបន្ទាប់ស្ទើរតែរៀងរាល់ឆ្នាំចាប់តាំងពីមានការរម្លាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិមក។ យ៉ាងហោចណាស់ មន្ត្រីនិងមេឈ្មួញកម្ពុជា ចំនួន៥នាក់ ព្រមទាំងសមាជិកសាច់ញាតិបង្កើតនៃក្រុមគ្រួសារ និងក្រុមហ៊ុនរបស់ពួកគេ ត្រូវបានសហរដ្ឋអាមេរិកដាក់ទណ្ឌកម្ម។ ទន្ទឹមនឹងនោះ សហរដ្ឋអាមេរិកក៏បានដាក់ទណ្ឌកម្មបន្ថែមលើការរឹតត្បិតការលក់សព្វាវុធមកឱ្យកម្ពុជាផងដែរ។ លើសពីនេះទៀត កាលពីចុងឆ្នាំ២០២១ សហរដ្ឋអាមេរិកក៏បានណែនាំដល់ក្រុមហ៊ុន និងវិនិយោគិនជនជាតិអាមេរិកាំងទាំងអស់ឱ្យប្រុងប្រយ័ត្នមុននឹងមកវិនិយោគលើវិស័យហានិភ័យមួយចំនួននៅកម្ពុជា ជាពិសេសវិស័យហិរញ្ញវត្ថុ អចលនទ្រព្យ កាស៊ីណូ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ព្រមទាំងវិស័យកម្មន្តសាល និងឈើហ៊ុប ជាដើម ព្រោះថា វិស័យទាំងនោះអាចជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស សកម្មភាពឧក្រិដ្ឋ ឬអំពើពុករលួយ។
ក្នុងអាណត្តិរដ្ឋបាលលោកប្រធានាធិបតី ចូ បៃឌិន ជាងមួយឆ្នាំមកនេះ មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់បំផុតដែលអាមេរិកបានបញ្ជូនមកកម្ពុជា គឺមានត្រឹមអនុរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសប៉ុណ្ណោះ ហើយសហរដ្ឋអាមេរិកក៏មិនដែលអញ្ជើញប្រមុខការទូតលោក ប្រាក់ សុខុន ឬលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ឱ្យទៅធ្វើទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋនិងរដ្ឋ ឬជាលក្ខណៈទ្វេភាគីនោះដែរ។ ម្តងម្កាល គេឃើញលោក ហ៊ុន សែន មានវត្តមាននៅលើទឹកដីអាមេរិក តែនៅពេលមានមហាសន្និបាតរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ នៅបូរីញូវយ៉ក (New York) ប៉ុណ្ណោះ ជាទីដែលមេដឹកនាំពិភពលោកទូទៅរួមទាំងមេដឹកនាំផ្តាច់ការផងអាចទៅចូលរួមប្រជុំបានក្នុងនាមជាតំណាងរបស់ប្រទេសឬដែនដីរបស់ពួកគេ។
សហរដ្ឋអាមេរិក បានរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលពិសេសអាស៊ាន-អាមេរិកជាលើកដំបូង នៅឆ្នាំ២០១៦ ក្នុងអាណត្តិរបស់ប្រធានាធិបតី បារ៉ាក់ អូបាម៉ា (Barak Obama) ដែលកាលនោះ លោក ហ៊ុន សែន ក្នុងនាមជាមេដឹកនាំមួយរូបនៃប្រទេសសមាជិកអាស៊ានក៏ត្រូវបានអាមេរិកអញ្ជើញឱ្យមកចូលរួមកិច្ចប្រជុំនេះដែរ។
កិច្ចប្រជុំនោះ ធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌល សាន់នីឡែនស៍ (Sunnylands) នៅរដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា (California)។ កិច្ចប្រជុំនោះទៀតសោត មិនត្រូវបានធ្វើនៅវិមានប្រធានាធិបតីនៅរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតុនឡើយ។ កិច្ចប្រជុំពិសេសអាស៊ាន-អាមេរិកនេះ ធ្វើឡើងក្រោយពេលសហរដ្ឋអាមេរិក និងអាស៊ានបានសម្រេចលើកកម្ពស់ទំនាក់ទំនងនេះឱ្យក្លាយទៅជាទំនាក់ទំនងភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រ។ កិច្ចប្រជុំកំពូលពិសេសអាស៊ានអាមេរិកចុងក្រោយ ដែលគ្រោងធ្វើនៅទីក្រុង ឡាស វេហ្គាស (Las Vegas) នៃរដ្ឋណេវ៉ាដា (Nevada) នៅខែមីនា ឆ្នាំ២០២០ ក្រោមរដ្ឋបាលរបស់លោកប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ (Donald Trump) ត្រូវបានលុបចោលទៅវិញដោយសារវិបត្តិជំងឺរាតត្បាតសាកលកូវីដ១៩។
អ្នកជំនាញច្បាប់ និងវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយអន្តរជាតិកញ្ញា សេង ធារី យល់ថា សហរដ្ឋអាមេរិករៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលពិសេសជាមួយក្រុមមេដឹកនាំអាស៊ាននេះឡើង គឺក្នុងគោលដៅដើម្បីរក្សាផលប្រយោជន៍របស់អាមេរិកក្នុងតំបន់អាស៊ានដើម្បីទប់ទល់ជាមួយនឹងឥទ្ធិពលរបស់ចិន។ កញ្ញាបន្តថា រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកអាចនឹងពិចារណាលុបចោលកិច្ចប្រជុំនេះ ប្រសិនបើមានការដាក់សម្ពាធពីពលរដ្ឋអាមេរិកាំង តំណាងរាស្ត្រ និងសង្គមស៊ីវិលនៅអាមេរិកជាដើម៖ «វាទាក់ទងទៅលើសម្ពាធរបស់ប្រជាជនអាមេរិក ពិសេសខ្មែរអាមេរិកាំង អង្គការសង្គមស៊ីវិលដូច យូមែន រ៉ៃស៍ វ៉ច្ឆ (Human Rights Watch) នៅក្នុងការដាក់សម្ពាធទៅលើរដ្ឋាភិបាល ចូបៃ ឌិន ឱ្យគាត់យល់ដឹងថា គាត់អាចអាម៉ាស់មុខនៅក្នុងការចូលរួម នៅក្នុងការស្វាគមន៍លោក ហ៊ុន សែន មកកិច្ចប្រជុំកំពូលនេះ។ រឿងនេះវាស៊ីសងសម្ពាធពីសង្គមស៊ីវិល ហើយនឹងប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរអាមេរិកាំង ឬពលរដ្ឋអាមេរិកាំងទាំងមូលតែម្តង។ យើងអត់ទាន់ដឹងទេ»។
ចំណែកឯអ្នកជំនាញកិច្ចការអន្តរជាតិមួយរូបទៀត គឺបណ្ឌិត អៀ សុផល លោកពន្យល់ថា សហរដ្ឋអាមេរិកមានផលប្រយោជន៍ច្រើនពីទំនាក់ទំនងជាមួយតំបន់អាស៊ានតាមរយៈការរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលពិសេសនេះ។ ក្នុងនោះ សហរដ្ឋអាមេរិកចង់ធានាថា ចិនមិនមានឥទ្ធិពលទៅលើអាស៊ានទាំងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច សន្តិសុខ និងនយោបាយនោះទេ។ សហរដ្ឋអាមេរិកក៏ចង់បានការធានាលើបញ្ហាសេរីភាពនាវាចរណ៍ក្នុងតំបន់សមុទ្រចិនខាងត្បូង បញ្ហាប្រយុទ្ធនឹងជំងឺកូវីដ១៩ រួមទាំងការរក្សាពាណិជ្ជកម្ម ការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចរវាងតំបន់អាស៊ាន និងសហរដ្ឋអាមេរិកជាដើម។
បណ្ឌិត អៀ សុផល បញ្ជាក់ថា ការណ៍ដែលសហរដ្ឋអាមេរិកអញ្ជើញមេដឹកនាំកម្ពុជាក្នុងនាមជាប្រធានប្តូរវេនអាស៊ានឱ្យមកចូលរួមកិច្ចប្រជុំពិសេសនេះ គឺជារឿងធម្មតា។ ក៏ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញរូបនេះពន្យល់ថា អាមេរិកនឹងមិនអញ្ជើញមេដឹកនាំកម្ពុជាមកជាលក្ខណៈទ្វេភាគីដែលអនុញ្ញាតឱ្យលោក ហ៊ុន សែន អាចទៅប្រជុំក្នុងវិមានប្រធានាធិបតីអាមេរិកនោះឡើយ។ លោកថា ជាការប្រសើរប្រសិនបើសហរដ្ឋអាមេរិកជ្រើសរើសយកទីកន្លែងប្រជុំផ្សេងខុសពីនៅសេតវិមានរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក៕
No comments:
Post a Comment