ដោយ មួង ណារ៉េត
2018-05-14
អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) លោក ហង្ស ពុទ្ធា ផ្ដល់បទសម្ភាសន៍នៅថ្ងៃទី១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៧។
Photo: RFA
គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) ប្រកាសថា នៅថ្ងៃចន្ទ ទី១៤ ឧសភា ដែលជាថ្ងៃចុងក្រោយនៃការចុះឈ្មោះគណបក្សនយោបាយ មានតែគណបក្សចំនួន ៤ ទេ ដែលគ.ជ.បបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ ខណៈគណបក្សមួយចំនួនទៀត កំពុងតែពិនិត្យផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកសារ បន្ទាប់ពីបានចុះបញ្ជីរួចរាល់។ មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់គ.ជ.បឲ្យដឹងថា គ.ជ.បបានសម្រេចពន្យារពេល ៥ថ្ងៃទៀត សម្រាប់គណបក្សដែលត្រូវបំពេញបែបបទបន្ថែម ដើម្បីទទួលបានការទទួលស្គាល់ពីគ.ជ.ប ជាផ្លូវការ។
សហគមន៍អន្តរជាតិ និងសង្គមស៊ីវិល នៅតែទាមទារឲ្យរបបលោក ហ៊ុន សែន បើកផ្លូវឲ្យគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ អាចចូលរួមការបោះឆ្នោត បើពុំនោះសោតទេ ការបោះឆ្នោតនាពេលមុខ នឹងគ្មានការទទួលស្គាល់ឡើយ។
ការចុះបញ្ជីគណបក្សនយោបាយ សម្រាប់ចូលរួមប្រកួតប្រជែង ការបោះឆ្នោតនៅថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា ត្រូវបានបិទនៅថ្ងៃទី១៤ ខែឧសភានេះ វេលាម៉ោង ៥:៣០ ល្ងាច បន្ទាប់ពីបានបើកទទួលពាក្យ តាំងពីថ្ងៃទី៣០ ខែមេសាមក។
អ្នកនាំពាក្យគ.ជ.ប លោក ហង្ស ពុទ្ធា មានប្រសាសន៍ថា នៅថ្ងៃចុងក្រោយនេះ មានគណបក្សចំនួន ២០ បានចុះបញ្ជីរួចរាល់ ប៉ុន្តែមានតែគណបក្សចំនួន៤ប៉ុណ្ណោះ ដែលគ.ជ.ប បានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ។ ចំណែកគណបក្សចំនួន ១៦ទៀត កំពុងតែពិនិត្យឯកសារ។ លោកបន្តថា គ.ជ.ប បានសម្រេចទុកពេល ៥ថ្ងៃទៀត សម្រាប់គណបក្សទាំង១៦ បំពេញបែបបទបន្ថែម។ «»
គណបក្ស៤ ដែលត្រូវបានប្រកាសទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ ដោយ គ.ជ.ប ក្នុងនោះរួមមាន គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា របស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន គណបក្សយុវជនកម្ពុជា គណបក្សសញ្ជាតិកម្ពុជា និងគណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិរបស់លោក ញឹក ប៊ុនឆៃ ដែលទើបត្រូវបានដោះលែងពីពន្ធនាគារប៉ុន្មានថ្ងៃ កន្លងទៅនេះ។
លោក ហង្ស ពុទ្ធា បញ្ជាក់ថា សម្រាប់គណបក្សផ្សេងទៀត ដែលមិនបានចុះបញ្ជី តាមការកំណត់របស់គ.ជ.ប គឺមិនមានឱកាស បានចូលរួមប្រកួតប្រជែង ការបោះឆ្នោត នៅថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដាឡើយ។
គណបក្សនយោបាយ ដែលបានចុះបញ្ជីនៅក្រសួងមហាផ្ទៃ រហូតមកដល់ពេលនេះ មានចំនួន៤១ ប៉ុន្តែមិនបានចុះបញ្ជីនៅគ.ជ.ប ទាំងអស់នោះទេ។ ក្នុងចំណោមគណបក្សនយោបាយ ទាំង ៤១ នេះ គឺគ្មានឈ្មោះគណបក្សសង្គ្រោះជាតិទេ ដោយសារតែរបបលោក ហ៊ុន សែន បានរម្លាយគណបក្សនេះចោល កាលពីខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០១៧ កន្លងទៅនេះ និងបានហាមឃាត់សិទ្ធិធ្វើនយោបាយ ចំពោះតំណាងរាស្ត្រជាប់ឆ្នោតទាំង ៥៥ រូប និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ ដែលជាក្បាលម៉ាស៊ីនបក្សប្រឆាំងនេះសរុប ១១៨ រូបឯណោះ។ ប្រការនេះ ធ្វើឲ្យអតីតប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និង ជាប្រធានចលនាសង្គ្រោះជាតិ លោក សម រង្ស៊ី បន្តអំពាវនាវ កុំឲ្យពលរដ្ឋខ្មែរទៅបោះឆ្នោតឲ្យសោះ។
ស្របពេលជាមួយគ្នានេះដែរ គណបក្សនយោបាយយ៉ាងហោចណាស់ ៥ បានប្រកាសធ្វើពហិការ មិនចូលរួមការបោះខាងមុខនេះទេ។ គណបក្សដែលប្រកាសមិនចូលរួម ការបោះឆ្នោតទាំងនោះ រួមមាន គណបក្សអំណាចខ្មែរ គណបក្សភ្លើងទៀន (ដែលកើតចេញពីគណបក្ស សម រង្ស៊ី) គណបក្សមហាសាមគ្គីជាតិខ្មែរ គណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស (របស់លោក កឹម សុខា កាលពីមុន) និង គណបក្សជាតិនិយម។ មូលហេតុនៃការប្រកាសធ្វើពហិការនេះ រួមមាន ការចោទប្រកាន់ ថា គ.ជ.បថា មិនឯករាជ្យ ហើយធ្វើការមិនបានល្អ និងស្ថានភាពនយោបាយច្របូកច្របល់ គ្មានការដោះស្រាយ ឬបើចូលរួមបោះឆ្នោត គឺគ្រាន់តែមក លម្អឆាកល្ខោន ឲ្យរបបផ្ដាច់ការរៀបចំការ បោះឆ្នោតក្លែងក្លាយ ដើម្បីបន្តកាន់អំណាចរបស់ខ្លួនតែប៉ុណ្ណោះ ជាដើម។
ទន្ទឹមគ្នានេះ សហគមន៍អន្តរជាតិ និងសង្គមស៊ីវិល ក៏នៅតែអំពាវនាវឲ្យគ.ជ.ប និងរបបលោកហ៊ុន សែន បើកផ្លូវឲ្យគណបក្សសង្គ្រោះជាតិចូលរួមការបោះឆ្នោត បើពុំនោះលទ្ធផលឆ្នោតនឹងគ្មានការ ទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការឡើយ ទោះបីជាមានគណបក្សនយោបាយតូចៗចូលរួមច្រើនក្តី។
មន្ត្រីផ្នែកអង្កេតជាន់ខ្ពស់របស់អង្គការ ខុមហ្រែល (COMFREL) លោក កន សាវាង្ស មានប្រសាសន៍ថា ការទុកពេល៥ថ្ងៃសម្រាប់គណបក្ស ដែលបានចុះបញ្ចី តែមិនទាន់បំពេញឯកសារគ្រប់គ្រាន់នេះ គឺមិនមែនជារឿងថ្មី និងគ្មានបញ្ហាឡើយ ប៉ុន្តែសម្គាល់ឃើញថា គណបក្សដែលបានចុះបញ្ជីទាំងនេះ មិនមានកម្លាំង ស្មើជាមួយគណបក្សកាន់អំណាចនោះឡើយ។ «»
អនុប្រធានអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ(Human Rights Watch) ប្រចាំតំបន់អាស៊ី លោក ហ្វីល រ៉ូប៊ើតសុន (Phil Robertson) ថ្លែងប្រាប់កាសែតភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ថា គ.ជ.ប គួរតែធ្វើអ្វីតាមតែខ្លួនអាចធ្វើទៅបាន ដើម្បីឲ្យគណបក្សនយោបាយទាំងអស់ចុះឈ្មោះ និងចូលរួមប្រកួតប្រជែងក្នុងការបោះឆ្នោត ស្របជាមួយនឹងគោលការណ៍សិទ្ធិមនុស្ស ដែលចែងថាប្រជាជនមានសិទ្ធិចូលរួមក្នុងរដ្ឋាភិបាល និងជ្រើសរើសមេដឹកនាំរបស់ពួកគេ។ លោកបន្តថា គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលបានឈ្នះជាង ៤៤ ភាគរយនៃសំឡេងឆ្នោត សរុបនៅក្នុងការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ កាលពីឆ្នាំទៅ ក៏ប៉ុន្តែត្រូវបានរំលាយដោយមិនត្រឹមត្រូវ និងអយុត្តិធម៌ ។ ទោះបីជាលោក ហ៊ុន សែន អនុញ្ញាតឲ្យគណបក្ស តូចៗចូលរួមច្រើនប៉ុនណាក៏ដោយក៏មិនអាចស្តារការទទួលស្គាល់ចំពោះការបោះឆ្នោតដែលហាមគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ មិនឲ្យចូលរួមនេះដែរ។
លោកបន្តថា៖ «លោក ហ៊ុន សែន បានឈ្នះការបោះឆ្នោតរួចទៅហើយ នៅពេលដែលលោកបានសម្រេចចិត្តចាប់ខ្លួនលោក កឹម សុខា ក្រោមបទល្មើសមិនពិត និងបានរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ។ អំណាចស្ថិតនៅក្នុងដៃរបស់គណបក្សប្រជាជនរួចទៅហើយ។ អ្វីដែលគណបក្សនេះត្រូវការនៅពេលនេះ គឺរូបភាព «រដ្ឋាភិបាលប្រជាធិបតេយ្យ»។ បញ្ហាពិតប្រាកដសម្រាប់លោក ហ៊ុន សែន នៅពេលនេះ គឺការធ្វើឲ្យប្រាកដថា ការបោះឆ្នោតនៅខែ កក្កដា ខាងមុខមើលទៅមានសភាពល្អ ហើយទំនងជាលោកគិតថា គណបក្សនយោបាយចូលរួមកាន់តែច្រើន កាន់តែធ្វើឲ្យការបោះឆ្នោតទទួលបានការទទួលស្គាល់ ពីសំណាក់ពិភពលោកខាងក្រៅ»៕
1 comment:
Hang Rork Puthor
Post a Comment