2019-07-01
ប្រធានគ្រប់គ្រងផ្នែកអង្កេតនៃអង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ (LICADHO) លោក អំ សំអាត ក្នុងកម្មវិធីវេទិកាអ្នកស្ដាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរី កាលពីយប់ថ្ងៃទី៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៧។ RFA
Photo: RFA
សង្គមស៊ីវិលផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស និងសិទ្ធិការងារ មើលឃើញថា ការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់របបលោក ហ៊ុន សែន ពង្រឹងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនោះ មានតែនៅលើក្រដាសប៉ុណ្ណោះ មិនទាន់មានការអនុវត្តជាក់ស្ដែងឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពនៅឡើយទេ។
សង្គមស៊ីវិលបញ្ចេញប្រតិកម្មបែបនេះ ដោយសារតែប្រមុខការទូតកម្ពុជាបានអះអាងថា រដ្ឋាភិបាលប្ដេជ្ញាពង្រឹងប្រជាធិបតេយ្យ និងលើកកម្ពស់សេរីភាពសារព័ត៌មាន សហជីព និងអង្គការសង្គមស៊ីវិល។ សហជីព និងអង្គការសង្គមស៊ីវិល ជឿជាក់ថា ការធ្វើសម្បទានបន្តិចបន្តួចរបស់របបក្រុងភ្នំពេញ ដើម្បីបង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្តពង្រឹងប្រជាធិបតេយ្យនោះ នឹងមិនអាចផ្លាស់ប្ដូរជំហររបស់សហភាពអឺរ៉ុប ជុំវិញវិបត្តិ EBA បានឡើយ។ ប្រធានសហភាពសហជីពកម្ពុជា លោក រ៉ុង ឈុន ថ្លែងថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាគួរតែប្រឹងប្រែងស្តារស្ថានការណ៍សិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យ ឱ្យបានល្អឡើងវិញ ជាជាងប្រឹងអួតអាងប្រាប់សហគមន៍អន្តរជាតិពីការអភិវឌ្ឍនៅក្នុងប្រទេស។ លោកបន្តថា លោកគាំទ្ររាល់ការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាលអំពីការពង្រឹងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងលើកកម្ពស់សិទ្ធិសេរីភាពនៅក្នុងសង្គម ក៏ប៉ុន្តែលោកចង់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលអនុវត្តឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពផងដែរ៖ «ច្បាប់សហជីពក៏មិនទាន់បានកែលម្អ។ សេរីភាពក្នុងការចងក្រងសហជីពក៏ស្ថិតនៅក្នុងការប្រឈម ការគំរាមកំហែង។ ដូច្នេះហើយមិនអាចចំណុចបន្តិចបន្តួចនេះ យកទៅប៉ះប៉ូវដើម្បីរក្សា EBA បានទេ ពីព្រោះការរក្សា EBA ទាល់តែធ្វើឱ្យស្ថានភាពនយោបាយ វិលត្រឡប់ទៅមុនថ្ងៃបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់២០១៧»។
កាលពីពេលថ្មីៗ នេះ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសលោក ប្រាក់ សុខុន បានអះអាងប្រាប់ឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាល្លឺម៉ង់ចប់អាណត្តិ លោក អ៊ីនហ្គូ កាស្តេន (Ingo H. Karsten) ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប្ដេជ្ញាពង្រឹងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ព្រមទាំងសេរីភាពសារព័ត៌មាន សង្គមស៊ីវិល និងសហជីព តាមរយៈការបង្កើតវេទិកាពិគ្រោះយោបល់ជាមួយសង្គមស៊ីវិល និងការលើកលែងទោសដល់មេសហជីព។
លោកបញ្ជាក់ទៀតថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាកំពុងខិតខំធ្វើការជាមួយគណៈកម្មការអឺរ៉ុប ដើម្បីថែរក្សាប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA បន្តទៅទៀត។ នេះបើយោងតាមសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការបរទេស កាលពីថ្ងៃទី២៩ មិថុនា កន្លងទៅ។ ទោះជាយ៉ាងណា យោងតាមសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានដដែលនេះ ឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាល្លឺម៉ង់មិនបានបង្ហាញការគាំទ្រ ឬបញ្ចេញសារគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍អ្វីឡើយ ចំពោះប្រសាសន៍របស់ប្រមុខការទូតកម្ពុជានេះ។ លោកមានគ្រាន់តែនិយាយថា លោកកត់សម្គាល់ឃើញថា រដ្ឋាភិបាលបានខិតខំធ្វើការងារច្រើន តាមរយៈការដំឡើងប្រាក់បៀវត្ស និងផ្ដល់កិច្ចគាំពារសង្គមជូនកម្មករ ហើយក្រៅពីនេះ លោកលើកឡើងតែពីរឿងសេដ្ឋកិច្ច ពាណិជ្ជកម្ម និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងប្រទេសទាំងពីរប៉ុណ្ណោះ។
ថ្នាក់ដឹកនាំសហជីពលោក រ៉ុង ឈុន យល់ថា ចំណុចដែលលោក ប្រាក់ សុខុន ថ្លែងប្រាប់ឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាល្លឺម៉ង់នេះ គឺជាកែលម្អដ៏តិចតួចស្ដួចស្ដើង ស្របពេលដែលសហភាពអឺរ៉ុបទាមទារច្រើនជាងនេះទៅទៀត ដើម្បីបន្តផ្ដល់ឱ្យកម្ពុជានូវប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA តទៅទៀត។ លោកបន្ថែមថា លោកមានការព្រួយបារម្ភជាខ្លាំងជុំវិញវិបត្តិ EBA នេះ ពីព្រោះឱសានវាទរបស់សហភាពអឺរ៉ុបកាន់តែខិតជិតមកដល់ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលមិនបានធ្វើអ្វីជាដុំកំភួនក្នុងការស្ដារសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញនោះឡើយ៖ «យើងឃើញស្ថានភាពជាក់ស្ដែងមិនបានកែលម្អអ្វីទាំងអស់។ បើយើងមានបំណងចង់រក្សា EBA ពិតប្រាកដមែន យើងគ្រាន់តែដោះលែងលោក កឹម សុខា ផ្តល់ក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ឱ្យសង្គ្រោះជាតិមកវិញ ផ្ដល់សិទ្ធិនយោបាយឱ្យអ្នកនយោបាយ ហើយឱ្យសង្គ្រោះជាតិដំណើរការឡើងវិញ ហើយនិងធ្វើការកែលម្អប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ បើកសិទ្ធិសេរីភាពឱ្យប្រជាពលរដ្ឋ និងសហជីព NGOs មានសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ ការចូលរួមសកម្មភាពហ្នឹងទៅ ពេលនោះ EBA សហភាពអឺរ៉ុបនឹងរក្សាឱ្យហើយ»។
សហភាពអឺរ៉ុបគ្រោងបិទបញ្ចប់ដំណើរការដាមដាន និងវាយតម្លៃស្ថានការណ៍កម្ពុជានៅពាក់កណ្ដាលខែសីហា ខាងមុខ បន្ទាប់ពីបានបញ្ជូនបេសកកម្មស្វែងរកការពិតមកកម្ពុជាចំនួន២ ដង។
សហភាពអឺរ៉ុបនឹងចេញរបាយការណ៍ស្ដីពីរបកគំហើញ និងធ្វើសេចក្ដីសន្និដ្ឋាននៅខែវិច្ឆិកា។ ពេលនោះ សហភាពអឺរ៉ុបនឹងទុកពេល ១ខែ ឱ្យរបបលោក ហ៊ុន សែន ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងរបាយការណ៍នេះ។ នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០ សហភាពអឺរ៉ុបនឹងសម្រេចចិត្តជាចុងក្រោយថា ត្រូវដក ឬរក្សាទុកប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធនេះ ហើយបើអឺរ៉ុបសម្រេចដកហូតមែន នោះការយកពន្ធលើទំនិញកម្ពុជានឹងត្រូវចាប់ផ្តើមជាផ្លូវការនៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២០ ខាងមុខ។ បើត្រូវបង់ពន្ធមែន នោះកម្ពុជានឹងត្រូវខាតបង់ថវិកាជិត ៧រយលានដុល្លារអាមេរិក ក្នុងមួយឆ្នាំ ដែលធ្វើឱ្យវិស័យឯកជនរារែកចិត្តក្នុងការបន្តរកស៊ីនៅកម្ពុជាតទៅទៀត ហើយពេលនេះផលប៉ះពាល់ខាងសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម អាចមានទំហំធំធេងជាងនេះទៅទៀត។ នាយករងទទួលបន្ទុកផ្នែកឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សនៃអង្គការ លីកាដូ (LICADHO) លោក អំ សំអាត ថ្លែងថា អ្វីដែលប្រមុខការទូតកម្ពុជារៀបរាប់ប្រាប់មន្ត្រីទូតអាល្លឺម៉ង់នោះ គ្រាន់តែជាចំណែកតូចមួយនៃការលើកតម្កើងការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកកង្វល់ចម្បងៗ របស់សហភាពអឺរ៉ុបវិញ លោកថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមិនទាន់បានឆ្លើយតបជាវិជ្ជមាននៅឡើយទេ។
ចំណុចទាំងនោះមានជាអាទិ ការផ្ដល់សម្បទានឱ្យគណបក្សសង្គ្រោះជាតិបើកដំណើរការឡើងវិញ ការរៀបចំការបោះឆ្នោតបែបប្រជាធិបតេយ្យពិតប្រាកដ ការផ្ដល់សិទ្ធិសេរីភាពជាមូលដ្ឋានឱ្យបានពេញលេញដល់ប្រជាពលរដ្ឋ និងការបើកលំហសេរីភាពការងារដល់អង្គការសង្គមស៊ីវិល សហជីព និងស្ថាប័នព័ត៌មានឯករាជ្យ ជាដើម៖ «យើងទទួលស្គាល់ការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាល ប៉ុន្តែរឿងសកម្មភាពដែលធ្វើឡើងដោយជាក់ស្តែងនោះ យើងអត់ទាន់ឃើញមានការវិវឌ្ឍណាមួយ ដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅឡើយទេ។ ចំណុចនេះហើយដែលទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលមិនអាចគ្រាន់តែនិយាយ ឬក៏ចេញតែលិខិតស្នាមនោះទេ ត្រូវតែអនុវត្តជាសកម្មភាពដើម្បីឱ្យគេមើលឃើញថា កម្ពុជាយើងមានឆន្ទៈពិតប្រាកដក្នុងការស្ដារឡើងវិញនូវលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស។” អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សរូបនេះ អះអាងថា សេរីភាពខាងអង្គការសមាគម និងសហជីព នៅតែរងការរឹតត្បិតដដែល ដោយសារតែរដ្ឋាភិបាលនៅតែចាត់ទុកសង្គមស៊ីវិលឯករាជ្យថា ជាក្រុមអ្នកប្រឆាំង។
ចំណែកឯសេរីភាពជាមូលដ្ឋានរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដូចជា ការបញ្ចេញមតិ ការជួបប្រជុំ និងការប្រមូលផ្តុំដោយសន្តិវិធី ជាដើមនោះ ក៏ស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យតាមដានពីសំណាក់អាជ្ញាធរដែរ។ លោកបន្ថែមថា ស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវតែមានការកែលម្អឱ្យប្រសើរឡើងវិញ បើពុំដូច្នេះទេកម្ពុជានឹងចៀសមិនផុតពីការបាត់បង់ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធពីទីផ្សារសហភាពអឺរ៉ុបនោះឡើយ៖ «បើយើងកែសម្រួល កែប្រែទៅតាមលក្ខខណ្ឌរបស់សហភាពអឺរ៉ុប ខ្ញុំគិតថា កម្ពុជាយើងនឹងមានផលចំណេញ ពីព្រោះបើយើងបាត់បង់ EBA ឬក៏ GSP កម្ពុជាយើងនឹងខាតបង់ច្រើនណាស់។ ជាពិសេស យើងបារម្ភចំពោះវិស័យវាយនភណ្ឌ និងកាត់ដេរ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់កម្មករ និងក្រុមគ្រួសារគេរាប់លាននាក់នោះ»។
រហូតមកដល់ពេល ស្ថានការណ៍សិទ្ធិមនុស្ស សិទ្ធិការងារ និងប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា មានការវិវឌ្ឍតិចតួចបំផុត ពោលគឺមានតែការទម្លាក់ចោលបណ្ដឹងលើថ្នាក់ដឹកនាំសហជីពមួយចំនួន និងការកែប្រែច្បាប់គណបក្សនយោបាយដើម្បីបើកផ្លូវឱ្យថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សសង្គ្រោះជាតិស្នើសុំសិទ្ធិធ្វើនយោបាយឡើងវិញតែប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែក ការទាមទាររបស់សហភាពអឺរ៉ុប ឱ្យមានការដោះលែងលោក កឹម សុខា អនុញ្ញាតឱ្យគណបក្សសង្គ្រោះជាតិដំណើរការឡើងវិញ ផ្ដល់អាសនៈក្រុមប្រឹក្សាសង្កាត់ដល់មន្ត្រីជាប់ឆ្នោតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និងរៀបចំការបោះឆ្នោតតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញនោះ គ្មានដំណើរការទៅមុខបន្តិចសោះឡើយ។ កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះទៅទៀតនោះ គឺអាជ្ញាធររបបលោក ហ៊ុន សែន បានកោះហៅមន្ត្រីបក្សប្រឆាំងនៅមូលដ្ឋានរាប់រយនាក់ឱ្យមកឆ្លើយបំភ្លឺរឿងបំពានសាលដីកាតុលាការកំពូល ក្នុងនោះមានអ្នកខ្លះ ត្រូវបានចាប់ខ្លួនដាក់ពន្ធនាគារថែមទៀត។ គណៈប្រតិភូអឺរ៉ុបបានដាស់តឿនរបបក្រុងភ្នំពេញម្ដងហើយម្ដងទៀតថា ប្រសិនបើរបបនេះនៅចង់ទទួលបានការអនុគ្រោះពន្ធ EBA បន្តទៅទៀត របបនេះត្រូវតែកែលម្អកង្វល់ទាំងឡាយអំពីបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យ ឱ្យបានពិតប្រាកដ និងគួរឱ្យទុកចិត្តបាន៕ កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។
No comments:
Post a Comment