បទវិភាគ​៖ ហេតុផល​ដែល​បង្ហាញថា ច្បាប់​កំណត់​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​តែ​មួយ គឺ​មិន​មែន​ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ជាតិ​

Khmer Circle:  

Some foreign cynics say they have been to Siem Reap and visited the world-famous temple of Angkor Wat, adding: "Or what's left of it!".

While the cynicism as such is not entirely ungrounded in reality [looted artifacts, derelictions, lack of maintenance and so on] at least ancient ruins retain their immortal living spirits and, even in their dilapidated state project an aura of romance and mystery, hence their popular appeal and attraction to domestic and international pilgrims the world over.

By contrast the question as to what's left of the rest of Cambodia in the physical, moral, social and political sense is something much harder to give any measure of favourable, positive answers to! Just look around beyond the few tall trees surrounding Angkor Wat and the answers are there in their abysmal abundance; the natural forest cover has been decimated - more or less!-, historical hillsides and mountains quarried away; their beauty and integrity forever lost to present and future generations; sands dredged and sold off to Singapore among other named destinations by the millions of tons, lakes are filled and levelled up for 'developments', officials abusing their power and connections to strip thousands off their lands and farms, hundreds of thousands of hectares of state as well as communal estates leased off to Vietnamese and Chinese firms while the home-grown elite similairly forge fiefdoms of their own in like fashion at expense of the powerless masses and their bottomless misery.

All these are but the tip of the iceberg... Yet, the man at the helm of the “country for sale’ regime spends many a sleepless night trying to conjure up pretexts and charges against anyone who has the temerity to question his insanity!

🔺🔺🔺 

ដោយ​លោក មួង ណារ៉េត
2021-10-17
 

ប្រធានស្ដីទីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិលោក សម រង្ស៊ី និង​លោកនាយករដ្ឋ​មន្រ្តី ហ៊ុន សែន
ទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់លោក សម រង្ស៊ី និង​លោក ហ៊ុន សែន


សេចក្តីព្រាងច្បាប់​ស្តីពី​ការកំណត់​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​តែមួយ​ ​សម្រាប់​មេដឹកនាំ​ស្ថាប័នជាតិ​កំពូល​ ​ដែល​បង្កើត​ឡើង​តាមរយៈ​ធ្វើ​វិសោធនកម្ម​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ ​ត្រូវ​បាន​លោកនាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​ចាត់ទុកជា​ការប្រញាប់​។​តើ​ការ​ប្រញាប់ប្រញាល់​កែ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ ​ដើម្បី​កំណត់​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​តែមួយ​នេះ​ ​ធ្វើឡើង​ដើម្បី​ប្រយោជន៍ជាតិ​ ​ឬ​ដោយសារ​គំនុំ​បុគ្គល​ ​និង​ភាព​អ​ត្មា​និយម​នៃ​មេដឹកនាំ​ខ្មែរ​?

ការ​កែ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ដែល​ជា​ច្បាប់​កំពូល​ ​និង​ដែល​ត្រូវធ្វើ​ឡើង​យ៉ាង​តក់ក្រហល់​ ​ក្នុង​កាលៈទេសៈ​នេះ​ ​ទំនងជា​មិនមែន​ ​ធ្វើឡើង​ដើម្បី​ប្រយោជន៍ជាតិ​ពិតប្រាកដ​នោះ​ឡើយ​។​ តទៅ​នេះ​ ​គឺជា​ទឡ្ហីករណ៍ ​ឬ​សម្អាង​ហេតុ​ ​ដែល​គាំទ្រ​ដល់​ការយល់​ឃើញ​ខាងលើ​។​

ទីមួយ​៖​ ​ក្នុង​ពេលនេះ​ ​ប្រទេស​កម្ពុជា​កំពុង​ស្ថិត​ក្នុង​ស្ថានភាព​ ​ដ៏​លំបាកលំបិន​បំផុត​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច​ ​និង​សង្គម​ ​ដោយសារតែ​វិបត្តិ​នៃ​ជំងឺ​កូវីដ-១៩។​

កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា​ដែល​ធ្លាប់​កើន​ដល់​ ​៧​ ​ភាគរយ​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​ ​បាន​ធ្លាក់​មក​ក្រោមសូន្យ​ ​និង​ត្រូវការ​ច្រើន​ឆ្នាំ​ទម្រាំ​ស្តារ​បាន​មកវិញ​។​វិស័យ​​ទេសចរណ៍​ ​ក៏​ដាំ​ក្បាល​ចុះ​ដល់​ចំណុច​សូន្យ​ដែរ​។​ ​ជិត​ពីរ​ឆ្នាំ​មកនេះ​ ​រដ្ឋ​ខ្សោះ​អស់​ថវិកា​ ​ទាំង​ថវិកា​បម្រុង​ ​ដែល​តម្រូវ​ឲ្យ​រដ្ឋ​កាត់បន្ថយ​ថវិកាជាតិ​ ​សម្រាប់​ការ​ចំណាយ​ទូទៅ​ពាក់កណ្តាល​។​ ​ប្រជាពលរដ្ឋ​រាប់​លាន​នាក់​បាត់បង់​មុខរបរ​ ​ការងារ​ ​និង​ប្រភព​រក​ប្រាក់ចំណូល​ ​ដើម្បី​ចិញ្ចឹមជីវិត​ប្រចាំថ្ងៃ​ ​ស្រប​ពេល​ដែល​ពួកគាត់​ជំពាក់​បំណុល​ធនាគារ​វ័ណ្ឌក​។​

មិនថា​អ្នក​នៅ​ក្នុងស្រុក​ទេ​ ​ដែល​ជួប​បញ្ហា​ ​ពលករ​ចំណាកស្រុក​ជិត​ ​២​ ​លាន​នាក់​ ​ក៏​ជួប​បញ្ហា​លំបាក​នេះ​ដែរ​។​ ​ពលករ​ជាង​ ​២​ម៉ឺន​នាក់​ ​ឆ្លង​ជំងឺ​កូវីដ-១៩​ ​និង​មិន​ទទួល​បានការ​យកចិត្តទុកដាក់​ថែទាំ​សុខភាព​ពេញលេញ​ពី​អាជ្ញាធរ​ប្រទេស​ថៃ​ ​និង​អាជ្ញាធរ​កម្ពុជា​នោះ​ទេ​។​ ​ពលករ​ជាច្រើន​សម្រុក​មក​កម្ពុជា​វិញ​។​ ​ប៉ុន្តែ​ ​ដោយសារ​គ្មាន​ការងារ​ធ្វើ​នៅ​ក្នុងស្រុក​ ​ពួកគាត់​ត្រូវ​ប្រថុយប្រថាន​ឆ្លង​ដែន​ទៅ​ប្រទេស​ថៃ​ ​ដើម្បី​រក​ការងារ​ធ្វើ​ ​ទាំង​ប្រទេស​ថៃ​កំពុងតែ​ផ្ទុះ​ជំងឺ​កូវីដ-១៩​ ​ខ្លាំង​។

ក្នុងពេលជាមួយគ្នា​នេះ​ ​អង្គការ​យូនីសេហ្វ (UNICEF​) ​បាន​ព្រមាន​កាលពីដើម​ខែ​ ​តុលា​ ​ថា​កុមារ​ ​និង​យុវជន​ខ្មែរ​ជាច្រើន​ ​មាន​បញ្ហា​សុខភាព​ផ្លូវចិត្ត​ ​ដោយសារតែ​ផល​ប៉ះពាល់​នៃ​វិបត្តិ​ជំងឺ​កូវីដ-១៩​ ​ដែល​តម្រូវ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​យកចិត្តទុកដាក់​ខ្ពស់​ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយ​។​

បញ្ហា​ចំពោះមុខ​ទាំងអស់​នេះ​ ​ត្រូវការ​ដោះស្រាយ​ជាបន្ទាន់​ ​ប៉ុន្តែ​មិន​មានការ​ពាក់ព័ន្ធ​អ្វី​សូម្បីតែ​បន្តិច​ ​ទៅ​នឹង​ភាព​បន្ទាន់​ ​និង​ចាំបាច់​នៃ​ការ​កែ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ ​ដើម្បី​កំណត់សញ្ញាតិ​តែមួយ​នេះ​ទេ​។​

ទីពីរ​៖​ ​ទោះបី​របប​ក្រុងភ្នំពេញ​ ​ខំប្រឹង​បង្ហាញ​រូបភាព​នៃ​ការ​យល់ស្រប​ ​និង​ស្រុះគ្នា​តាម​គំនិត​របស់​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ក្តី​ ​ក៏​កម្ពុជា​នៅ​ពេលនេះ​ ​ពុំ​មាន​ឯកភាពជាតិ​នោះ​ទេ​ ​ព្រោះ​គណបក្សប្រជាជន​កម្ពុជា​ ​បាន​រម្លាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ ​ដែល​មាន​អ្នកគាំទ្រ​ជិត​ ​៣​ ​លាន​នាក់​ ​ឬ​ស្មើនឹង​ជិត​ពាក់កណ្តាល​ប្រទេស​។​ ​ក្រោយ​រម្លាយ​គណបក្សប្រឆាំង​ដ៏​ធំ​ជាងគេ​នេះ​ចោល​ ​កម្ពុជា​បាន​ក្លាយ​ជារបប​ឯក​បក្ស​ ​ទាំង​រដ្ឋាភិបាល​ ​និង​ស្ថាប័នរដ្ឋ​សភា​ ​និង​ព្រឹទ្ធសភា​។​

គណបក្សប្រជាជន​កម្ពុជា​ ​ខំប្រឹង​កៀរគរ​រក​អ្នកគាំទ្រ​របស់​ខ្លួន​ ​ឲ្យ​ជួយ​ចេញ​ញ្ញត្តិ​គាំទ្រ​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​។​ ​សេចក្តីណែនាំ​ឲ្យ​ចេញ​ញ្ញត្តិ​គាំទ្រ​នោះ​ ​បាន​ស្នើ​ឲ្យ​មន្ទីរ​ ​និង​ក្រសួង​រដ្ឋ​នៅ​គ្រប់​ខេត្ត​ក្រុង​ ​ចេញ​ញ្ញត្តិ​គាំទ្រ​នេះ​ដែរ​។​ ​ជា​លទ្ធផល​ ញ្ញត្តិ​បាន​ចេញ​ព្រម​ៗ​គ្នា​ដូច​គេ​ហែ​កឋិន​។​

គ្មាន​ញ្ញត្តិ​ណាមួយ​ ​ដែល​ប្រឆាំង​នឹង​គំនិត​របស់​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​នោះ​ឡើយ​។​ ​សូម្បីតែ​ស្ថាប័ន​តុលាការ​ ​ដែលគេ​សង្ឃឹម​ថា​ជា​ស្ថាប័ន​ឯករាជ្យ​ ​ក៏​បង្ហាញ​ជំហរ​លម្អៀង​​ចេញ​ញ្ញត្តិ​គាំទ្រ​ជំហរ​របស់​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​ដែល​ចង់​កែ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ ​រឿង​កំណត់​សញ្ជាតិ​មួយ​នេះ​ដែរ​។​

ប៉ុន្តែ​ញ្ញត្តិ​ទាំងនេះ​ ​មិនបាន​ចេញពី​ប្រជាពលរដ្ឋ​ជិត​ពាក់កណ្តាល​នគរ​ ​ដែល​បាត់​តំណាង​របស់​ខ្លួន​ ​និង​បាត់​សំឡេង​ក្នុង​ការ​តវ៉ា​នោះ​។​ ​តំណាងរាស្រ្ត​ណ​បក្ស​ប្រឆាំង​​ដែល​ធ្លាប់​តតាំង​ការ​ធ្វើ​ច្បាប់​ផ្សេងៗ​ ​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋសភា​ ​បាន​បាត់បង់​ឱកាស​ធ្វើជា​តំណាង​សំឡេង​ប្រជាពលរដ្ឋ​ម្ចាស់​ឆ្នោត​ ​ដោយសារតែ​គេ​រម្លាយ​បក្ស​របស់​ខ្លួន​ចោល​ ​និង​ហាមឃាត់​សិទ្ធិ​ធ្វើនយោបាយ​ប្រាំ​ឆ្នាំ​។​

ក្រុមប្រឹក្សា​ឃុំ​សង្កាត់​ជាប់ឆ្នោត​ ​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ជាង​ ​៥,០០០​ ​នាក់​ (​៥,០០៧) ​ដែល​ឈ្នះ​ការបោះឆ្នោត​ឃុំ​សង្កាត់​ជិត​ ​៥០០​ (៤៨៩) ​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​ ​កាលពី​ឆ្នាំ​ ​២០១៧​ ​ត្រូវ​គេ​ដកហូត​តំណែង​ស្រប​ច្បាប់​នេះ​ចោល​ ​និង​បាត់​ឱកាស​ចេញ​សំឡេង​តំណាង​ប្រជារាស្រ្ត​ម្ចាស់​ឆ្នោត​នៅ​មូលដ្ឋាន​។​ ​ពួកគាត់​ជាច្រើន​ ​ត្រូវ​បង្ខំចិត្ត​រត់​ភៀសខ្លួន​ទៅក្រៅ​ប្រទេស​ ​ឬ​ជាប់ឃុំ​ដោយសារ​ការ​ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ​ឥត​ស្រាកស្រាន្ត​ពីរបប​ក្រុងភ្នំពេញ​។​

ការ​ធ្វើ​ច្បាប់​ដែល​ប្រញាប់​ ​និង​ខ្វះ​ការ​ជជែក​ដេញដោល​ឲ្យបាន​ស៊ី​ជម្រៅ​ ​និង​មិន​មាន​មតិ​ចូលរួម​ពី​គ្រប់​ភាគី​ពាក់ព័ន្ធ​បែប​នេះ​ ​វា​អាច​ប៉ះពាល់​ដល់​ផល​ប្រយោជន៍ជាតិ​។​

ទីបី​៖​ ​ការបោះឆ្នោត​ជាតិ​នៅ​កៀក​បំផុត​ ​ក៏​ត្រូវ​រង់ចាំ​ដល់​ ​ឆ្នាំ​ ​២០២៣​ឯណោះ​។​ ​ក្នុង​ការបោះឆ្នោត​ជាតិ​នោះ​ទៀតសោត​ ​ក៏​ទំនងជា​មិន​ត្រូវការ​កំណត់​សញ្ជាតិ​តែមួយ​នេះ​នោះ​ដែរ​ ​ព្រោះ​វា​មិន​ខុសប្លែក​អ្វី​ពី​ការបោះឆ្នោត​កាលពី​ឆ្នាំ​ ​២០១៨​ ​ក្រោយ​ការ​រម្លាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ចោល​នោះ​ទេ​។​ ​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​ក៏​ធ្លាប់​ប្រកាស​ហើយ​ ​ថា​លោក​នឹង​ធ្វើជា​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​​អស់មួយជីវិត​។​ ​ការបោះឆ្នោត​ជាតិ​ខាងមុខ​ ​ដែល​គ្មាន​គណបក្សប្រឆាំង​ធំ​ចូលរួម​ ​ក៏​គ្មាន​គូរ​ប្រជែង​ណា​ ​អាច​ទៅ​ដណ្តើម​តំណែង​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​ពី​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​បាន​ភ្លាមៗ​នោះ​ដែរ​។​

ទី​បួន​៖​ ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​កម្ពុជា​ ​បាន​ចែង​ច្បាស់​ថា​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​គ្រប់រូប​ជា​ម្ចាស់​ប្រទេស​។​ ​ខ្លឹមសារ​នៃ​បុព្វកថា​នៃ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​នេះ​ ​ចែង​ថា​ ​ប្រជារាស្រ្ត​ខ្មែរ​ទាំងអស់​មាន​កាតព្វកិច្ច​ ​និង​ករណីយកិច្ច​ ​ចូលរួម​កសាង​ជាតិ​ ​ឲ្យ​មាន​ភាពសុខុដុមរមនា​នឹងគ្នា​ ​ឈ​រលើ​ប្រព័ន្ធ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ ​សេរី​ពហុ​បក្ស​ ​ធានា​សិទ្ធិមនុស្ស​ ​គោរពច្បាប់​ ​និង​រួមគ្នា​ទទួលខុសត្រូវ​ខ្ពស់​ ​ចំពោះ​វាសនា​អនាគតជាតិ​។​

បុព្វកថា​នេះ​ ​មិនបាន​ចែង​កំណត់​ថា​ ​ទាល់តែ​ពលរដ្ឋ​មាន​សញ្ជាតិ​តែមួយ​ ​ទើប​ស្មោះត្រង់​នឹងជាតិ​នោះ​ដែរ​។​ ​គឺ​ចែង​ថា​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​គ្រប់រូប​ ​អាច​មាន​ទាំង​អ្នកមាន​សញ្ជាតិ​តែមួយ​ ​សញ្ជាតិ​ពីរ​ ​ឬ​ច្រើន​ ​គឺ​សុទ្ធតែ​អាច​ជួយ​កសាង​ជាតិ​បាន​ទាំងអស់គ្នា​។​

ជាង​នេះ​ទៅទៀត​ ​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​បង្ហាញ​ថា​ ​មេដឹកនាំ​ដែល​មាន​សញ្ជាតិ​តែមួយ​គត់​ ​រួម​ទាំង​អតីត​មេ​កម្មាភិបាល​ខ្មែរក្រហម​ផង​ ​បាន​ធ្វើឲ្យ​ជាតិ​នេះ​លិច​លុង​ ​និង​ស្លាប់​មនុស្ស​រាប់​លាន​នាក់​ផង​។​ ​ក្នុងពេលជាមួយគ្នា​នេះ​ ​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​ដែល​មាន​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​តែមួយ​នេះ​ ​ក៏​ធ្លាប់ធ្វើ​ជា​មេបញ្ជាការ​កងទ័ព​ខ្មែរក្រហម​ ​និង​ក្រោយមក​ ​បាន​ចូលដៃ​ជាមួយ​កងទ័ព​វៀតណាម​ជាង​មួយ​សែន​នាក់​ ​បើក​ការឈ្លានពាន​ចូល​ទឹកដី​កម្ពុជា​ ​ក្រោម​រូបភាព​រំដោះ​ជាតិ​នោះ​ដែរ​។​ ​ក្រោយមក​ទៀត​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​បើកុំតែ​បាន​បរទេស​គឺ​វៀតណាម​ ​លើក​បន្តុប​ឲ្យ​ធ្វើ​មេដឹកនាំ​ ​កុំអី​លោក​មិនបាន​ត្រួតត្រា​ប្រទេស​ដល់​សព្វថ្ងៃ​នោះ​ឡើយ​។​

លើស​ពី​នេះ​ ​ក្រោម​ការ​​​ដឹកនាំ​របស់​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​ដែល​អះអាង​ថា​ ​លោក​​​មាន​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​តែមួយ​គត់​នេះ​ ​ក៏បាន​បើកដៃ​ ឱ្យ​ជន​អន្តោ​រ​ប្រវេសន៍​វៀតណាម​ខុសច្បាប់​ ​ហូរ​ចូល​ស្រុកខ្មែរ​រាប់​សែន​នាក់​ ​តាំងពី​ឆ្នាំ​ ​១៩៧៩ ​មក​។​ ​សព្វថ្ងៃ​ជនជាតិ​បរទេស​ទាំងនេះ​ជាច្រើន​ ​មាន​អត្តសញ្ញាណ​បណ្ណ​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​ ​ដែល​អាច​បោះឆ្នោត​ឲ្យ​គណបក្សប្រជាជន​កម្ពុជា​របស់​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​បាន​ថែមទៀត​ផង​។​

ឥឡូវ​ ​ឧបមា​ដូច​អ្វី​ដែល​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​អះអាង​ទៅចុះ​ ​គឺ​លោក​ថា​អ្នកមាន​សញ្ជាតិ​តែមួយ​ ​ជា​អ្នកស្មោះត្រង់​នឹងជាតិ ​ជាង​អ្នកមាន​សញ្ជាតិ​លើស​ពី​មួយ​។​

ចុះ​តើ​បញ្ហា​នៃ​ការរំលោភ​សិទ្ធិមនុស្ស​ ​ការ​វាយ​និង​ចាប់​ពលរដ្ឋ​ស្លូតត្រង់​ដាក់គុក​ ​ព្រមទាំង​ការ​បំផ្លាញ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ ​រហូត​ធ្វើឲ្យ​កម្ពុជា​រងទុក្ខ​ ​ដោយសារ​ទណ្ឌកម្ម​ជុំ​ទិស​ពី​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ ​និង​ត្រូវ​ខ្ចី​ដង្ហើម​ចិន​ដក​បែប​នេះ​ ​ក្រែង​កំពុង​ដឹកនាំ​ដោយ​អ្នក​ដែល​មាន​សញ្ជាតិ​តែមួយ​?

ទី​បួន​៖​ ​កម្ពុជា​ត្រូវការ​កម្លាំង​ ​និង​ធនធានមនុស្ស​គ្រប់​ស្រទាប់​វណ្ណៈ​ ​រួម​ទាំង​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ដែល​មាន​សញ្ជាតិ​លើស​ពី​មួយ​ផង​។​

ភ័ស្តុតាង​​បាន​បង្ហាញ​ថា​ ​ក្រោយ​មាន​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​​ ​និស្សិត​ ​បញ្ញវន្ត​ ​អ្នកជំនាញ​ ​និង​ ​អ្នកនយោបាយ​ខ្មែរ​ជាច្រើន​ ​ជាច្រើន​ដែល​បាន​ភៀសខ្លួន​ទៅក្រៅ​ប្រទេស​ ​និង​មាន​សញ្ជាតិ​លើស​ពី​មួយ​ ​បាន​ចូលរួម​យ៉ាងសកម្ម​ ​ក្នុង​ការ​លើកស្ទួយ​ប្រជាធិបតេយ្យ ​និង​ការ​អភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច​នៅ​កម្ពុជា​។​

ការ​ទៅ​រស់នៅ​ស្រុកក្រៅ​របស់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទាំងនោះ​ ​ទទួល​បាន​សញ្ជាតិ​បរទេស​ ​ដែល​ជា​អត្តសញ្ញាណ​បន្ថែម​មួយ​ ​ដែល​ជា​លិខិត​បញ្ជាក់​ ​អំពី​ប្រវត្តិ​នៃ​ខ្សែ​ជីវិត​របស់​ពួកគាត់​ ​ដែល​មាន​ដើមកំណើត​ខ្មែរ​។​ ​ទោះ​ពួកគាត់​មានសញ្ជាតិបរទេស​បន្ថែម​ ​ក៏​គេ​នៅតែ​កំណត់​អត្តសញ្ញាណ​របស់​ពួកគាត់​ ​ថា​ជា​អ្នកមាន​ដើមកំណើត​ខ្មែរ​ដដែល​ ​ឧទាហរណ៍​ ​ជនជាតិ​អាមេរិក​ដើមកំណើត​ខ្មែរ​ (​ឬ​ខ្មែរ​-​អាមេរិក​) ​ជន​ជាតិបារាំង​ដើមកំណើត​ខ្មែរ​ (​ឬ​ខ្មែរ​-​បារាំង​) ​ឬ​ជនជាតិ​អូស្រ្តាលី​ដើមកំណើត​ខ្មែរ​(​ឬ​ខ្មែរ​-​អូស្រ្តាលី​) ​ជាដើម​។​

នៅ​ប្រទេស​ជឿនលឿន​ ​និង​ប្រកាន់​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​ ​គេ​បណ្តុះ​គំនិត​ ​និង​លើកទឹកចិត្ត​ពលរដ្ឋ​របស់​ខ្លួន​ ​ជាពិសេស​ក្មេងៗ​ ​ឲ្យ​មាន​ក្តី​សុបិន​ធំ​ៗ​ក្នុង​ជីវិត​ ​រួម​ទាំង​ក្តី​សុបិន​ចង់​ក្លាយ​ជា​មេដឹកនាំ​ប្រទេស​ផង​។​

កូនខ្មែរ​ជាច្រើន​ដែល​មាន​សញ្ជាតិ​ពីរ​ ​ក៏មាន​ក្តី​សុបិន​ចង់​យក​ចំណេះវិជ្ជា​របស់​ខ្លួន​ ​ដែល​បាន​ក្រេបជញ្ជក់​នៅ​ប្រទេស​ជឿនលឿន​ ​ទៅ​ជួយ​កសាង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ដែរ​ ​មិនថា​ក្នុង​មុខតំណែង​អ្វី​នោះ​ទេ​ ​រួម​ទាំង​តំណែង​ជា​នាយករដ្ឋមនន្រ្តី​ ​ប្រធានរដ្ឋសភា​ ​ប្រធាន​ព្រឹទ្ធសភា​ ​និង​ប្រធាន​ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សា​ធម្មនុញ្ញ​ផង​ ​ឲ្យតែ​ពួកគាត់​មាន​សមត្ថភាព​ ​និង​ប្រជាពលរដ្ឋ​បោះឆ្នោត​គាំទ្រ​។​

ប៉ុន្តែ​ ​សេចក្តីព្រាងច្បាប់​កែ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ ​ដើម្បី​កំណត់​សញ្ជាតិ​តែមួយ​នេះ​ ​មិន​ត្រឹមតែ​អាច​ជា​ឧបករណ៍​សម្លាប់​ក្តី​សុបិន​របស់​កូនខ្មែរ​ដែល​មាន​សញ្ជាតិ​ពីរ​ ​និង​ដែល​ចង់​កាន់​តំណែង​កំពូល​ៗ​នេះ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ​ ​គឺ​វា​ជា​ការរើសអើង​ជាតិសាសន៍​ថែមទៀត​ផង​។​ ​ជាង​នេះ​ទៅទៀត​ ​ការ​ផាត់ចោល​អ្នកមាន​សញ្ជាតិ​ពីរ​នោះ​ ​ហាក់ដូចជា​ចាត់​ទុក​ ​ថា​ពួកគាត់​មិនមែន​ខ្មែរ​។​

ដូច្នេះ​ ​បើ​និយាយ​អំពី​ប្រយោជន៍ជាតិ​ ​វា​ស្ទើរតែ​គ្មាន​សម្អាងហេតុ​ ​ឲ្យ​សម​ល្មម​អាច​ទទួលយក​បាន​ណាមួយ​ ​ដើម្បី​គាំទ្រ​គោលបំណង​នៃ​ច្បាប់​នេះ​នោះ​ឡើយ​។​

ប៉ុន្តែ​ ​បើ​និយាយ​អំពី​ហេតុផល​ផ្សេង​ពី​នេះ​ ​វា​ដូច​ទំនងជាង​នេះ​។​ ​ឥឡូវ​ ​យើង​សាក​ងាក​ត្រឡប់ទៅ​ក្រោយ​វិញ​បន្តិច​ ​ទៅ​មើល​ព្រឹត្តិការណ៍​មុន​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​ផ្តួចផ្តើម​ឲ្យ​ធ្វើ​ច្បាប់​នេះ​។​

កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​៥​ ​ខែ​​តុលា​ ​ប្រធាន​ស្ដីទី​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​លោក​ ​សម​ ​រង្ស៊ី ​ចេញ​សេចក្តី​អំពាវនាវ​មួយ​ ​ដោយ​ចោទ​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​ថា​ជា​ជន​ក្បត់ជាតិ​ ​ចង់​រត់ចោលស្រុក​ ​ព្រោះ​សម្អាង​​លើ​អត្ថបទ​ចេញផ្សាយ​របស់​កាសែត​អង់គ្លេស​ ឌឹហ្កាឌាន​ (​the​ ​Guardian​) ​ដែល​ចុះផ្សាយ​មុននេះ​ ​ថា​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​បាន​ទិញ​លិខិតឆ្លងដែន​សញ្ជាតិ​ស៊ីប​ (Cyprus​)​។​ ​លោក​ ​សម​ ​រង្ស៊ី ​អំពាវនាវ​ឲ្យ​ប្រជារាស្រ្ត​ខ្មែរ​ ​និង​កងកម្លាំង​ប្រដាប់​ផង​ ​ត្រូវ​ជំរុញ​ឲ្យ​របប​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​ដួល​រលំ​ ​និង​ត្រូវ​រៀបចំ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ឡើងវិញ​ ​ឲ្យ​ប្រជារាស្រ្ត​ខ្មែរ​ ​បាន​ស្គាល់​នូវ​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​ពិតប្រាកដ​។​

ក្រោយ​សារ​របស់​លោក​ ​សម​ ​រង្ស៊ី ​នេះ​ភ្លាម​ ​ប្រសិនបើ​លោកនាយក​រដ្ឋមន្រ្តី ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​យល់ថា​ ​ការផ្សាយ​របស់​កាសែត​អង់គ្លេស​នោះ​មិន​ពិត​ ​លោក​គួរតែ​សុំ​ការ​បំភ្លឺ​ភ្លាម​។​ ​ផ្ទុយទៅវិញ​ ​លោក​បែរជា​ឆ្លៀតឱកាស​នោះ​ ​ស្នើ​កែ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ដើម្បី​កំណត់​សញ្ជាតិ​តែមួយ​នេះ​ទៅវិញ​។​ ​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​សរសេរ​សារ​នៅ​លើ​ហ្វេសប៊ុក​របស់​លោក​ ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​​៥​ ​ខែ​​តុលា​ ដដែល​នោះ​ ​ថា៖ «​បើ​លេង​កុំ​ខឹង​ ​បើ​ខឹង​កុំ​លេង​ ​ព្រោះ​ទ្វារ​ត្រូវ​បាន​បិទ​ជា​រៀង​រហូត​ហើយ​ ​សម្រាប់​ពួក​សញ្ជាតិ​ពីរ​ ​ដែល​ប៉ុនប៉ង​កាន់​តំណែង​កំពូល​ ​ពិសេស​តំណែង​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​»។​

ភ្លាម​នោះ​ ញ្ញត្តិ​គាំទ្រ​សេចក្តីស្នើ​ច្បាប់​នេះ​ ​បាន​ធ្លាក់​មក​ដូច​ភ្លៀង​បាក់​មេឃ​ ​គឺ​ធ្លាក់​មក​ពីគ្រប់ទិស​ទី​។​ទាល់តែ​ថ្ងៃ​បន្ទាប់​ ​គឺ​ថ្ងៃ​ទី​៦​ ​ខែ​តុលា​ ​ទើប​ក្រសួងការបរទេស​កម្ពុជា​ ​សរសេរ​លិខិត​តវ៉ា​ ​ដោយ​សុំ​ការ​បញ្ជាក់​ឡើងវិញ​ ​ជុំវិញ​ការផ្សាយ​របស់​កាសែត​អង់គ្លេស​នេះ​។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៦​ ​ខែ​​តុលា​នោះ​ដែរ​ ​កាសែត​អង់គ្លេស​ ​បាន​កែតម្រូវ​អត្ថបទ​របស់​ខ្លួន​ ​ដោយ​ដក​ឈ្មោះ​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ពី​អ្នកទិញ​សញ្ជាតិ​ស៊ីប​។​ ​ប៉ុន្តែ​សរសេរ​ឃ្លា​បន្ថែម​ថា​៖ «មនុស្ស​សំខាន់​ៗ​ដែល​ជា​ជំនិត​របស់​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​» បាន​ទិញ​សញ្ជាតិ​ស៊ីប​នេះ​។

មជ្ឈដ្ឋាន​ទូទៅ​ចោទ​ជា​សំណួរ​ថា​ ​ចុះបើ​គ្រាន់តែ​កាសែត​សរសេរខុស​ ​លោក​ ​សម​ ​រង្ស៊ី ​ដកស្រង់​សម្តី​តាម​ ​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​គួរ​គ្រាន់តែ​សុំ​ឲ្យ​កាសែត​នោះ​កែតម្រូវ​ទៅ​​ជាការស្រេច​ទៅ​ហើយ​ ​ចាំបាច់​អ្វី​រហូតដល់​ទៅ​ស្នើ​កែ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ ​ដើម្បី​កំណត់​សញ្ជាតិ​តែមួយ​ទៅវិញ​?

លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​ធ្លាប់​និយាយ​ ​និង​លេប​សម្តី​ខ្លួន​លោក​រាប់​ភ្លេច​ ​រឿង​ថា​លែង​ជ្រលក់​មាត់​ ​ឬ​លែងនិយាយ​អំពី​លោក​ ​សម​ ​រង្ស៊ី​។​ ​ប៉ុន្តែ​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​ប្រហែលមាន​ជំងឺ​ភ័យខ្លាច​ ​និង​មាន​ភាព​មិន​ទុកចិត្ត​ខ្លួនឯង​ ​ខ្លាច​បាត់​អំណាច​ពេក​ ​ទោះ​លោក​បាន​រម្លាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​រួចហើយ​ ​និង​បាន​ប្តឹង​ផ្តល់​លោក​ ​សម​ ​រង្ស៊ី ​ជាច្រើន​ករណី​ទៅ​តុលាការ​ហើយក៏​ដោយ​ ​ក៏​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​ទំនងជា​នៅតែ​មើលឃើញ​ថា​លោក​ ​សម​ ​រង្ស៊ី ​នៅតែ​ជា​ស្រមោល​អន្ទោល​តាម​ប្រាណ​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​គ្រប់ពេល​គ្រប់​វេលា​។​

នៅមុន​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​ស្នើ​ច្បាប់​កំណត់​សញ្ជាតិ​បំណង​បិទផ្លូវ​លោក​ ​សម​ ​រង្ស៊ី ​កុំឲ្យ​ធ្វើនាយ​ក​រដ្ឋមន្រ្តី​បាន​នេះ​ ​សមាជិកសភា​អាមេរិក​រួមគ្នា​ ​អនុម័ត​សេចក្តីស្នើ​ច្បាប់​ដាក់ទណ្ឌកម្ម​មន្រ្តី​របប​ក្រុងភ្នំពេញ​។​ ​ច្បាប់​ដាក់ទណ្ឌកម្ម​នេះ​ ​ត្រូវ​សភា​អាមេរិក​អនុម័ត​ ​ក្នុង​ពេល​លោក​ ​សម​ ​រង្ស៊ី ​និង​មន្រ្តី​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ជាច្រើន​រូប​ផ្សេងទៀត​ ​បំពេញ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​អាមេរិក​ ​និង​ជួប​តំណាង​រាស្រ្ត​អាមេរិក​ជាច្រើន​។​

ដូច្នេះ​ ​ការណ៍​ដែល​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​ប្រញាប់​ស្នើ​ច្បាប់​សំដៅ​លើ​ការ​បិទផ្លូវ​លោក​ ​សម​ ​រង្ស៊ី​នេះ​ ​ក៏​អាច​ជា​ចេតនា​នយោបាយ​របស់​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សេន​ ​ដើម្បី​ប៉ុនប៉ង​ផ្តាច់​ក្តី​សង្ឃឹម​របស់​អ្នកគាំទ្រ​បក្ស​ប្រឆាំង​ ​ដើម្បីឲ្យ​ពួកគាត់​យល់ថា​លោក​ ​សម​ ​រង្ស៊ី ​នឹង​មិន​អាច​វិល​មកកាន់​គណបក្សប្រឆាំង​នេះ​វិញ​បាន​។​

ជា​រួម​អ្វី​ដែលលោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​ប្រញាប់​ធ្វើ​ច្បាប់​ទាំង​តក់​ត្រ​ហល់​នេះ​ ​គឺ​អាច​គ្រាន់តែ​ដើម្បី​រម្ងាប់​បញ្ហា​ផ្លូវចិត្ត​របស់​លោក​ ​ដែល​ខ្លាច​លោក​ ​សម​ ​រង្ស៊ី ​ដណ្តើម​តំណែង​ជានា​យក​រដ្ឋ​មន្រ្តី ​និង​ដើម្បី​ប្រយោជន៍​បន្ត​ក្រាញ​អំណាច​យូរអង្វែង​របស់​លោក​ ​និង​ក្រុម​គ្រួសារ​របស់​លោក​តទៅទៀត​តែប៉ុណ្ណោះ​។​

បើ​ទោះបីជា​យ៉ាងនេះ​ក្ដី​ ​ការ​បង្ខំ​កែ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ធ្វើ​ច្បាប់​សញ្ជាតិ​តែមួយ​របស់​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​នេះ​ ​ក៏​អាច​ជា​ការ​ឆក់ឱកាស​របស់​លោក​ ​ដោយ​យក​សម្ដី​ចោទប្រកាន់​របស់​លោក​ ​សម​ ​រង្ស៊ី ​ជា​លេស​ទៅ​កែ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ដើម្បី​ធានា​ថា​ ​មិន​មាន​ខ្មែរ​មកពី​បរទេស​ណា​ម្នាក់​ ​អាច​ដណ្តើម​តំណែង​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​នេះ​បាន​ឡើយ​ ​គឺ​ដើម្បី​លោក​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​ទុក​តំណែង​នេះ​ឱ្យ​គ្រួសារ​ ​និង​បក្សពួក​របស់​លោក​ ​ទៅ​ពេល​ខាងមុខ​។​

ទោះបី​ក្នុង​បំណង​ណាមួយ​របស់​លោក​ ​ហ៊ុន​ ​សែន​ ​ក៏ដោយ​ ​បើ​យោង​តាម​សម្អាង​ហេតុ​ខាងលើ​ ​ការ​កែ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ដែល​ជា​ច្បាប់​កំពូល​ ​និង​ដែល​ត្រូវធ្វើ​ឡើង​ទាំង​ «មិន​មាន​ពេលដេក​ពួន» ​ក្នុង​កាលៈទេសៈ​បែប​នេះ​ ​គ្មាន​ហេតុផល​សមស្រប​ណាមួយ​ ​ដែល​ថា​ធ្វើ​ដើម្បី​ប្រយោជន៍ជាតិ​នោះ​ឡើយ​។​

ផ្ទុយទៅវិញ​ ​សេចក្តីព្រាងច្បាប់​នេះ​ ​ធ្វើឡើង​ដើម្បី​គ្រាន់តែ​បំពេញ​ភាព​អាត្មានិយម​ ​ជម្រុញ​ឱ្យ​មាន​ការរើសអើង​ខ្មែរ​គ្នាឯង​ ​ដែល​មាន​សញ្ជាតិ​ពីរ​ឬ​ច្រើន​ ​និង​បង្ហាញ​អំពី​ភាព​ដឹកនាំ​បែប​ផ្តាច់ការ​ ​តាម​អារម្មណ៍​ភ័យខ្លាច​បាត់​អំណាច​តែប៉ុណ្ណោះ​៕